پیشگفتار

محله وکیل‌آباد، سکونتگاهی کهن با سرمایه اجتماعی، فرهنگی و تاریخی‌ست که متاسفانه امروزه با مشکلات متعددی در ابعاد مختلف اقتصادی، حقوقی، کالبدی، دسترسی، زیرساختی و ... دست به گریبان است. مشکلاتی همچون وجود مسائل مالکیتی، ضعف در اتصال محله به ساختار فضایی شهر مشهد، کمبود خدمات محلی، مسائل مرتبط با تراکم ساختمانی و ... سبب شده تا محله دچار بحران جدی برای بقاء و توسعه خود گردد و به عنوان یکی از "بافت‌های ناکارآمد شهر مشهد" شناخته شود. موقعیت استراتژیک این محله (باتوجه به مجاورت‌های آن) در کنار فرسودگی کالبدی آن سبب شده تا در دوره‌های مختلف شاهد رویکردهای متفاوت و گاها متناقض باشد. اگرچه در طول زمان رویکردهای شهرسازی نسبت به محله تغیییر یافته (از نگاه بولدزری و تخریب کامل بافت به رویکرد حفاظتی)، اما غلبه‌ی نگاه کالبدی در تهیه طرح‌های اخیر نیز سبب شده تا اجراء این طرح‌ها با مشکلات اساسی در حوزه تملک اراضی، تامین سرمایه، عدم رضایت ساکنان و ... روبرو شود. با پذیرش نقش سکونتی محله در طرح جامع سوم (1395)، در طرح تفصیلی حوزه جنوب غربی (1400) ساختار اصلی محله حفظ شد. با عنایت بر مشکلات ذکرشده و عدم رضایت ساکنان از پیشنهادات طرح‌های پیشین، در اسفندماه 1400 قراردادی با کارفرمایی اداره کل دفتر طرح و مطالعات شهری شهرداری مشهد تحت عنوان "طراحی شهری محله‌ی وکیل‌آباد مشهد با رویکرد بازآفرینی شهری پایدار"، با این مهندسان مشاور منعقد گردید. برای نیل به این هدف مطالعات این مشاور در شش مرحله ارائه شده است. در مرحله یک، با هدف دستیابی به چشم‌انداز مقدماتی به بررسی چشم اندازهای گذشته و موجود، بررسی اسناد بالادست مرتبط با محدوده، بررسی نظرات ذی‌نفعان و ذی‌نفوذان و پیشینه نظری و عملی پرداخته شده است. در مرحله دو، مطالعات شناخت و تحلیل در حوزه های راهبردی و محلی و در دو بعد رویه‌ای و ماهوی انجام شده است. در مرحله سه، به دنبال ایجاد تصویر یکپارچه از محله و استخراج ظرفیت‌های موجود تحلیل یکپارچه و ظرفیت‌سنجی محله (به تفکیک جمعیت، خدمات و تراکم) انجام گردیده است. در مرحله چهار، با توجه به سنجش وضعیت صورت گرفته در گام قبل، چشم انداز آغازین تدقیق شده و اهداف کلان، خرد و سیاست‌های طراحی تبیین شده است. در مرحله پنجم به دنبال تدوین سیاست‌های طراحی، سناریوهای طراحی تدوین و گزینه رضایت‌بخش انتخاب و الگوهای فرم شهری تدوین گردیده است. طرح تفصيلي محله وکیل‌آباد تهیه و ضوابط و معيارهاي طراحي شهري خاص محله ارائه شده است. در گام ششم، به منظور تضمین تحقق‌پذیری پیشنهادات ارائه شده الگوهای جذب مشارکت مردمی، پروژه‌های محرک توسعه و مرحله‌بندی اجرای پروژه مشخص گردیده است.